Marijke Roos, reizigersverpleegkundige bij GGD ZHZ
‘Groeien richting vaccinatie‑expertisecentrum’
Al 27 jaar werkt Marijke Roos als reizigersverpleegkundige bij de GGD Zuid-Holland Zuid. Mensen die afreizen naar landen met bepaalde gezondheidsrisico’s kunnen bij haar en haar collega’s de noodzakelijke preventieve vaccinaties halen. Deze zomer gaat ze met pensioen, maar tot die tijd staat ze nog volop in het werkveld. Ze vertelt over ontwikkelingen, trends, uitdagingen en het belang van betrouwbare voorlichting. ‘Het vak verandert, maar het blijft belangrijk en betekenisvol. Dat ik dit werk zolang met plezier heb mogen doen, vind ik heel bijzonder.’
1.
Hoe zien werk en team eruit?
Marijke (zie foto hiernaast): ‘Ik werk in een vaccinatieteam met vijf verpleegkundigen en administratieve collega’s die ons ondersteunen. We hebben jarenlang ook in Gorinchem een locatie gehad, maar nu werken we alleen nog in Dordrecht. Deze plek is groot genoeg en hier kunnen we desgewenst snel een arts raadplegen. We draaien vier keer per week spreekuur. Daaraan voorafgaand controleren we de gezondheidsverklaringen van degenen die voor een vaccinatie komen, en overleggen we met een arts als dit nodig is, zodat we goed kunnen adviseren. Verder geven we voorlichting aan groepen, bijvoorbeeld scholen, en zorgen we dat ons handboek altijd actueel is.’
2.
Is het werk erg veranderd?
Marijke: Het aanbod aan vaccinaties is enorm verbreed. Vroeger ging het met name om reizigersvaccinaties. Nu doen we ook beroeps- en kindervaccinaties. Dat is organisch zo gegroeid. Ook kennen we geen seizoenspieken meer. Vroeger was het druk tussen april en september; nu is de drukte het hele jaar gelijk. Mensen reizen vaker, verder, langer en avontuurlijker. Bovendien zien we steeds meer mensen die ondanks medische aandoeningen of medicatiegebruik op reis gaan. Hierdoor neemt de vraag toe en wordt onze advisering steeds complexer. Door deze ontwikkelingen groeien we wel steeds meer richting een vaccinatie-expertisecentrum.’
3.
Zijn de vaccinaties zelf ook veranderd?
Marijke: ‘Er verandert ontzettend veel op dat gebied. Veel vaccins bieden tegenwoordig langere bescherming. Vooral de vaccins tegen muggenziekten zijn sterk verbeterd, zoals tegen dengue, malaria en knokkelkoorts. Ook de tekenvaccinatie ontwikkelt zich, met onder andere een vaccinatie tegen Tekenencephalitis, een tekenziekte die hersen(vlies)ontsteking kan veroorzaken. Maar alertheid blijft onverminderd noodzakelijk. Zelfs voor een steeds grotere groep reizigers. Want onder andere door klimaatverandering en opwarming komen sommige ziekteverspreiders steeds dichter bij huis, zelfs binnen Europa.’
4.
Zijn mensen voldoende voorbereid?
Marijke: ‘Reizigers zijn tegenwoordig vaak goed geïnformeerd. Maar dat brengt risico’s met zich. Online staat immers ook veel onjuiste of tegenstrijdige informatie. Soms maken mensen zich overdreven zorgen vanwege berichten op social media. Aan de andere kant is de groeiende alertheid rondom hondsholheid (rabiës) wel een goede ontwikkeling. Hierdoor laten nu meer mensen zich vaccineren, wat een dodelijke infectie voorkomt. Wij zijn een erkend Landelijk Coördinatiecentrum Reizigersadvisering. Het helpt dat alle LCR-erkende centra dezelfde adviezen en protocollen volgen. Dat geeft duidelijkheid. Daarnaast zijn we aangesloten bij het platform GGDreisvaccinaties. Zij beheren de app GGDreist mee, die we altijd aanraden. Daarmee hebben mensen al hun informatie en medicatielijsten overzichtelijk bij de hand.’
5.
Waar zou je extra aandacht voor willen vragen?
Marijke: ‘We blijven benadrukken dat mensen, als ze op reis gaan, op tijd een afspraak moeten maken voor een vaccinatie. Ook vanwege de mogelijke tekorten aan vaccins. Verder vragen we aandacht voor veelvoorkomende misverstanden. Mensen denken soms dat ze immuun zijn, omdat ze afkomstig zijn uit een regio waar een ziekte voorkomt. Maar dat is lang niet altijd zo – zeker niet voor kinderen die gewoon in Nederland geboren zijn. Daarom voeren we gerichte campagnes, bijvoorbeeld rondom zomervakanties, bedevaarten en familiebezoeken van asielzoekers aan hun thuisregio. Ook bij uitbraken geven we proactief reizigersadviezen. Zoals nu bij de chikungunya-uitbraak in Sri Lanka (virus veroorzaakt door een mug). De voortdurende, wereldwijde ontwikkelingen maken dat we onverminderd campagne moeten blijven voeren.’