Suïcidepreventie is nu gemeentelijke taak
‘Met plan streven we naar verbinding, veerkracht en ondersteuning’
Eén van de ernstigste gevolgen van mentale ongezondheid is suïcide of een poging daartoe. De cijfers op dit punt zijn ook in onze regio Zuid-Holland Zuid zorgwekkend. Het besef groeit dat suïcidepreventie een plek hoog op de gemeentelijke agenda hoort te hebben. Sinds 2026 is suïcidepreventie bovendien een wettelijke taak voor gemeenten. Op lokale schaal kunnen signalen immers eerder en beter worden opgevangen. De GGD’en ondersteunen gemeenten bij de uitvoering hiervan en helpen bij het opzetten van lokale acties om het taboe te doorbreken en de suïcidecijfers te verlagen. ‘De GGD Zuid-Holland Zuid brengt dit onderwerp al sinds 2024 bij de gemeenten onder de aandacht,’ vertelt GGD-beleidsadviseur Marita Rodrigues. ‘Inmiddels heeft dit geleid tot een structureler plan voor suïcidepreventie.’
‘In het verlengde van deze nieuwe gemeentelijke taak ligt ónze taak als GGD,’ vervolgt Marita. ‘Zoals het verbinden van professionals en netwerken, het vergroten van de bewustwording onder inwoners en het aanrijken van tools en vaardigheden die jongeren, jongvolwassenen en hun omgeving hierin ondersteunen. In aanloop naar het plan analyseerden we samen met de Stichting 113 zelfmoordpreventie regionale data. Vervolgens hebben we een kopgroep samengesteld vanuit de GGD en met een delegatie vanuit de gemeenten om het plan verder te ontwikkelen (zie kader). Samen bepaalden we onze hoofddoelgroep: inwoners in de leeftijd van 12 tot 27 jaar. Dáár ligt bij ons de grootste zorg. Door voor deze doelgroep te kiezen, konden we een gerichter plan opstellen.’
Marita Rodrigues, GGD-beleidsadviseur
Voortbouwen op wat werkt
De kopgroep hoefde met het plan niet bij nul te beginnen. In eerste instantie is dan ook gekeken naar waarop kan worden voortgebouwd of waarbij kan worden aangesloten. ‘De huidige inzet vanuit gemeenten en GGD is een waardevolle basis’, stelt Marita. ‘Vanuit daar gaan we door met wat we weten dat werkt. Zoals het aanbod ‘welbevinden’ binnen de Gezonde School-aanpak. En de Youth Mental Health First Aid (YMHFA)-training en Gatekeeperstraining voor leerkrachten, jeugdwerkers, sportcoaches enzovoorts.’
Acties op alle niveaus
Om te zorgen dat dit suïcidepreventieplan bewezen effectief werd, gebruikte de kopgroep op advies van Stichting 113 Zelfmoordpreventie het zogeheten EAAD-model. Dit model helpt om op vijf niveaus acties te formuleren. Zo kan een adequaat vangnet gevormd worden voor de doelgroep. ‘Een van de elementen is het bouwen van een actienetwerk met sleutelfiguren rond jongeren, zoals mentoren op school, sportcoaches, jongerenwerkers. Zij worden vervolgens concreet getraind in het tijdig signaleren van suïcidale gedachten en in het gesprek aangaan over mentale gezondheid en suïcide. Een derde element is een communicatiecampagne voor bewustwording, specifiek gericht op deze doelgroep van 12 tot 27 jaar. De wens is om deze campagne voor jongeren ook daadwerkelijk met jongeren vorm te geven, zodat die zo goed mogelijk aansluit bij hun belevingswereld.’
suïcide is doodsoorzaak nummer 1 bij jongeren/jongvolwassenen tussen de 10 en 30 jaar
mensen overlijden er gemiddeld per dag door zelfdoding
van de suïcidegevallen in onze regio is niet in beeld bij de zorg
gesprekken voert Stichting 113 Zelfmoordpreventie gemiddeld per dag via chat of telefoon
Voortbouwen op wat werkt
De kopgroep hoefde met het plan niet bij nul te beginnen. In eerste instantie is dan ook gekeken naar waarop kan worden voortgebouwd of waarbij kan worden aangesloten. ‘De huidige inzet vanuit gemeenten en GGD is een waardevolle basis’, stelt Marita. ‘Vanuit daar gaan we door met wat we weten dat werkt. Zoals het aanbod ‘welbevinden’ binnen de Gezonde School-aanpak. En de Youth Mental Health First Aid (YMHFA)-training en Gatekeeperstraining voor leerkrachten, jeugdwerkers, sportcoaches enzovoorts.’
Acties op alle niveaus
Om te zorgen dat dit suïcidepreventieplan bewezen effectief werd, gebruikte de kopgroep op advies van Stichting 113 Zelfmoordpreventie het zogeheten EAAD-model. Dit model helpt om op vijf niveaus acties te formuleren. Zo kan een adequaat vangnet gevormd worden voor de doelgroep. ‘Een van de elementen is het bouwen van een actienetwerk met sleutelfiguren rond jongeren, zoals mentoren op school, sportcoaches, jongerenwerkers. Zij worden vervolgens concreet getraind in het tijdig signaleren van suïcidale gedachten en in het gesprek aangaan over mentale gezondheid en suïcide. Een derde element is een communicatiecampagne voor bewustwording, specifiek gericht op deze doelgroep van 12 tot 27 jaar. De wens is om deze campagne voor jongeren ook daadwerkelijk met jongeren vorm te geven, zodat die zo goed mogelijk aansluit bij hun belevingswereld.’
Janet Roovers is beleidsadviseur in de Hoeksche Waard en één van de kopgroepleden achter het suïcidepreventieplan.
‘Ik hoop vooral dat we door nauwe en gestructureerde samenwerking gerichte, preventieve acties kunnen gaan uitrollen. Voorheen richtten we ons in de regio voor mentale gezondheid op de doelgroep tot 18 jaar. Dat is nu breder getrokken tot 27 jaar. En de bestaande initiatieven op het gebied van mentale gezondheid in de gemeenten, veelal in samenwerking met de GGD, breiden we uit. Dus we trekken suïcidepreventie breder qua doelgroep (bijvoorbeeld ook richting het mbo) en we intensiveren het nu al ingezette aanbod. In eerste instantie werken we regionaal, maar we hebben ook oog voor de lokale inzet. Want hoe dichterbij we opereren, hoe directer we jongeren kunnen bereiken. Daar ligt namelijk de grootste uitdaging het bereiken van de jongeren en de mensen om de jongeren heen. De urgentie wordt gevoeld. Nu nog de preventie inzetten op de juiste plek en dicht bij de jongeren. We hopen dat door de inzet van sleutelfiguren en preventie via een zorgvuldig gebruik van social media jongeren zich inderdaad ook meer gehoord en gezien voelen.’