Lotte Scholten van 113 Zelfmoordpreventie:
‘Suïcide raakt ons allemaal. Durf de vraag te stellen’
In ‘Een blik op morgen’ vragen we experts uit het veld hun visie met ons te delen. Verfrissend. Onverwacht. Inspirerend. En soms een tikkeltje activistisch. Deze keer: Lotte Scholten, projectleider bij Stichting 113 Zelfmoordpreventie. Zij maakt zich hard voor samenwerking ten behoeve van een effectief lokaal en regionaal suïcidepreventiebeleid. ‘De meeste mensen met gedachten aan zelfdoding willen niet dat hun leven eindigt. Ze weten niet hoe ze verder moeten,’ stelt zij. ‘Toch blijft het lastig hier open over te praten. Maar iedereen kan bijdragen aan het doorbreken van de stilte. Niet door de oplossing te hebben, maar door één vraag te durven stellen.’
Lotte: ‘Hoop is mijn persoonlijke drijfveer. De missie van 113 is een land waarin niemand eenzaam en radeloos sterft door zelfdoding. Vanuit mijn rol ondersteun ik gemeenten en GGD’en met advies bij het opstellen van lokale actieplannen. Sinds gemeenten een wettelijke taak hebben in suïcidepreventie gebeurt er veel in het land. Samen werken we aan een aanpak waarbij alle lagen in de maatschappij betrokken zijn. Daar ligt een belangrijke rol voor regio’s en gemeenten.’
Signalen zien
Lotte: ‘Zelfdoding is complex. Er is nooit één oorzaak aan te wijzen voor het feit dat iemand gedachten aan zelfdoding heeft. Het gaat altijd om een combinatie van factoren. Er zijn signalen die kunnen wijzen op suïcidale gedachten. Door onderzoek weten we steeds beter welke signalen dat zijn, hoe we die kunnen herkennen en welke interventies kunnen helpen. Deze kennis delen we actief, omdat we met een brede bewustwording een sterk vangnet kunnen vormen voor mensen met suïcidale gedachten.’
‘Laten we samen het taboe doorbreken, het gesprek aangaan en zorgen dat meer mensen zich gezien voelen.’
Het raakt iedereen
Lotte: ‘Regionale samenwerking speelt een sleutelrol in dat vangnet. Huisartsen, leerkrachten, sportcoaches, en werkgevers hebben allemaal een signalerende functie. Voor deze zogenoemde ‘gatekeepers’ hebben wij een training ontwikkeld. Alleen als iedereen zich bewust is van de risico’s en de signalen, kun je een helpend netwerk om iemand heen organiseren. Dat is hard nodig, want zestig procent van de mensen die overlijden door zelfdoding was niet in beeld bij de zorg! Daarom vinden wij dat suïcidepreventie niet alleen een taak is van professionals. Het onderwerp raakt ons allemaal. Elke zelfdoding raakt 135 andere mensen. We weten dat één op de tien volwassenen en bijna drie op de tien jongvolwassenen weleens gedachten heeft aan zelfdoding. Dan ken jíj waarschijnlijk ook iemand die hiermee worstelt. Op het werk, bij de sportclub, op het schoolplein, in het wijkcentrum of in je straat.’
Ga het gesprek aan
Lotte: ‘Veel mensen vinden het spannend om ernaar te vragen. Maar praten over zelfdoding brengt iemand niet op gedachten. Sterker: het gesprek geeft juist ruimte. Natuurlijk kun je beginnen met de opmerking dat je merkt dat het niet goed gaat met iemand. Maar uiteindelijk is het belangrijk dat je bij vermoedens de vraag stelt: denk je wel eens aan zelfdoding? Dat voelt misschien direct, maar opent juist het gesprek. Want dan voelt iemand zich gehoord en gezien, zonder oordeel of druk. Dat kan het verschil maken. We hebben de gratis online VraagMaar-training ontwikkeld voor iedereen die dit gesprek wil trainen.’
Actieweek als startpunt
Lotte: ‘Tijdens de Wereld Suïcide Preventie Week (7-13 september) vragen we extra aandacht voor dit onderwerp. Dan lanceren we ook onze campagne ‘De vraag stellen’. Want uiteindelijk zit daar de kern, door de vraag te stellen, kan je een leven redden. In het verleden hebben grote landelijke campagnes over preventie rond andere thema’s bijgedragen aan een structurele daling van het aantal overlijdens. Bijvoorbeeld door de aandacht te vestigen op veiligheid in het verkeer of op seksuele veiligheid tegen AIDS (zie hier). Laten we daarom samen het taboe doorbreken, het gesprek aangaan en zorgen dat meer mensen zich gezien voelen’.
